- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Yaşadıkları kum
fırtınalarına ve diğer olumsuz şartlara uyabilmek için iki sıra koruyucu
kirpikleri ve tüylü kulak delikleri oluşmuş, burun deliklerini açıp kapayabilme,
çok uzaktan görebilme ve koku alabilme yeteneklerine sahip olmuşlardır.
Develerin tek hörgüçlülerine Arap devesi, çift hörgüçlülerine ise
Baktriane (Bactrian) devesi adı verilir. Baktriane Afganistan'ın kuzeyinde bir
yer olup bugün adı pek bilinmemesine rağmen çok çeşitli medeniyet ve kültürlere
ev sahipliği yapmış, çok önemli tarihi geçmişi olan bir bölgedir. Her
iki cins deve de yük hayvanı olarak kullanılırlar. Çift hörgüçlü deve daha
yavaştır (3-5 kilometre/saat) ama bir günde kervan içinde durmadan 50 kilometre
yol gidebilir. Hörgücünün tepesine kadar olan yüksekliği 2 metre iken Arap
devesinin sadece bacak yüksekliği neredeyse 2 metredir. Arap devesi 18 saat
boyunca saatte 13-16 kilometre hızla yol alabilir. Develerin yük hayvanı
olmalarının yanında etlerinden, sütlerinden, yünlerinden ve derilerinden de
faydalanılır. Genelde develerin hörgüçlerinde su olduğuna, bu sayede
çöllerde uzun süreli yolculuklara bu kadar dayanıklı olduklarına inanılır ama
gerçek bu değildir. Öyle olsaydı deve vücudundan su tükettikçe hörgücünün de bir
balon gibi porsuyup inmesi gerekirdi. Develerin hörgüçlerinde sadece yağ
bulunur. Burası 30-35 kilogramlık bir yağ deposudur. Genellikle bir çok hayvan
ilerde enerji kaynağı olarak kullanmak üzere vücudunda yağ depolar ama develer
bunu hörgüçlerinde yaparlar. Yiyecek bulamadıkları zaman buradan faydalanırlar.
Hörgücün bir ikinci işlevi de deveyi çölün kızgın güneşinden korumasıdır.
Develer zaten çölde suya az gereksinim duyarlar. 40 dereceyi bulan
sıcaklıklarda iki haftaya yakın susuz kalabilirler. Burun mukozaları insana göre
100 kat daha büyüktür. Bu sayede nefes verirken havada bulunan nemin üçte
ikisini geri kazanabilirler. Bir devenin vücudundaki toplam suyun yüzde
22'sinin kaybı halinde karnı çekilir, kasları büzüşür ama bu, onun performansını
çok etkilemez. Buna karşın bir insan vücudundaki suyun yüzde 5'ini kaybedince
görme duyusunda azalma başlar, yüzde 12'sini kaybedince de ölebilir.
Develerin susuzluğa dayanıklı olmalarının nedeni su kayıplarının büyük
bir kısmının dokularındaki sudan olması, kandaki suyun pek etkilenmemesidir.
Ancak bütün bu özelliklere rağmen susuzluğa dayanma rekoru develerde değil,
farelerdedir. Bu konuda zürafa da her ikisiyle yarışabilir. Yeri
gelmişken develerin bir başka özelliğine de değinelim. Hayvanlar arasında sadece
deve, kedi ve zürafa önce sağ taraftaki ön ve arka ayaklarını, sonra sol
taraftakileri atarak yürürler. Yani sol - sağ şeklinde değil sol - sol, sağ -sağ
şeklinde. Hatta şiirdeki aruz vezninin ritminin Arap yarımadasındaki develerin
bu yürüyüşlerindeki ritimden doğduğu bile rivayet edilir.
Ü-V-Y-ZŞ-T-USP-RN-O-ÖMJ-K-LH-I-İGE-FC-Ç-DBAY-ZU-Ü-VŞ-TSP-RO-ÖN
fırtınalarına ve diğer olumsuz şartlara uyabilmek için iki sıra koruyucu
kirpikleri ve tüylü kulak delikleri oluşmuş, burun deliklerini açıp kapayabilme,
çok uzaktan görebilme ve koku alabilme yeteneklerine sahip olmuşlardır.
Develerin tek hörgüçlülerine Arap devesi, çift hörgüçlülerine ise
Baktriane (Bactrian) devesi adı verilir. Baktriane Afganistan'ın kuzeyinde bir
yer olup bugün adı pek bilinmemesine rağmen çok çeşitli medeniyet ve kültürlere
ev sahipliği yapmış, çok önemli tarihi geçmişi olan bir bölgedir. Her
iki cins deve de yük hayvanı olarak kullanılırlar. Çift hörgüçlü deve daha
yavaştır (3-5 kilometre/saat) ama bir günde kervan içinde durmadan 50 kilometre
yol gidebilir. Hörgücünün tepesine kadar olan yüksekliği 2 metre iken Arap
devesinin sadece bacak yüksekliği neredeyse 2 metredir. Arap devesi 18 saat
boyunca saatte 13-16 kilometre hızla yol alabilir. Develerin yük hayvanı
olmalarının yanında etlerinden, sütlerinden, yünlerinden ve derilerinden de
faydalanılır. Genelde develerin hörgüçlerinde su olduğuna, bu sayede
çöllerde uzun süreli yolculuklara bu kadar dayanıklı olduklarına inanılır ama
gerçek bu değildir. Öyle olsaydı deve vücudundan su tükettikçe hörgücünün de bir
balon gibi porsuyup inmesi gerekirdi. Develerin hörgüçlerinde sadece yağ
bulunur. Burası 30-35 kilogramlık bir yağ deposudur. Genellikle bir çok hayvan
ilerde enerji kaynağı olarak kullanmak üzere vücudunda yağ depolar ama develer
bunu hörgüçlerinde yaparlar. Yiyecek bulamadıkları zaman buradan faydalanırlar.
Hörgücün bir ikinci işlevi de deveyi çölün kızgın güneşinden korumasıdır.
Develer zaten çölde suya az gereksinim duyarlar. 40 dereceyi bulan
sıcaklıklarda iki haftaya yakın susuz kalabilirler. Burun mukozaları insana göre
100 kat daha büyüktür. Bu sayede nefes verirken havada bulunan nemin üçte
ikisini geri kazanabilirler. Bir devenin vücudundaki toplam suyun yüzde
22'sinin kaybı halinde karnı çekilir, kasları büzüşür ama bu, onun performansını
çok etkilemez. Buna karşın bir insan vücudundaki suyun yüzde 5'ini kaybedince
görme duyusunda azalma başlar, yüzde 12'sini kaybedince de ölebilir.
Develerin susuzluğa dayanıklı olmalarının nedeni su kayıplarının büyük
bir kısmının dokularındaki sudan olması, kandaki suyun pek etkilenmemesidir.
Ancak bütün bu özelliklere rağmen susuzluğa dayanma rekoru develerde değil,
farelerdedir. Bu konuda zürafa da her ikisiyle yarışabilir. Yeri
gelmişken develerin bir başka özelliğine de değinelim. Hayvanlar arasında sadece
deve, kedi ve zürafa önce sağ taraftaki ön ve arka ayaklarını, sonra sol
taraftakileri atarak yürürler. Yani sol - sağ şeklinde değil sol - sol, sağ -sağ
şeklinde. Hatta şiirdeki aruz vezninin ritminin Arap yarımadasındaki develerin
bu yürüyüşlerindeki ritimden doğduğu bile rivayet edilir.
Ü-V-Y-ZŞ-T-USP-RN-O-ÖMJ-K-LH-I-İGE-FC-Ç-DBAY-ZU-Ü-VŞ-TSP-RO-ÖN