- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Yanıltıcı GörünüşlerBu olay bazen bir
yorum hatasıdır: imgelerimiz, belleğimiz veya zekâmız aldanmamızda yardımcı
olabilir; bu durumda yanılgının, gerçeğin yerini ne zaman aldığını bulmak çok
güçtür. Sözgelimi sinemada hareket eden şeyler görürüz; oysa pekâlâ biliriz ki
aslında söz konusu olan hareket değil sabit görüntülerin birbirini hızla
izlemesinin yarattığı bir hayaldir.Bunun gibi, bir renk, daha açık bir
rengin yanına konunca bize olduğundan daha koyu gibi gelecek; bir tabloda,
kırmızıyla boyanmış ayrıntılar yaklaşır gibi görünürken, mora boyanmış olanlar
daha gerilerde gibi duracaktır.Geometrik şekiller göz aldanmalarına çok
yatkındır: eğer bir karşılaştırma öğesi varsa veya bir şekil başka bir şekille
üst üste getirilmişse biçimlerin gerçeği değiştirilmiş gibi olur. Sözgelimi
karelerin açısı dik olmaktan çıkar; paralel çizgiler birbirine yaklaşır;
doğrular eğrilir; eşit çapta daireler ayrı ayrı renklerde ise, farklı çaplarda
görülür v.b.Başka bir durumda, sözgelimi bir desen, ayrı ayrı iki yoruma
elverişliyse, beyin önce ona en mantıki gelen yorumu seçer; ancak, bu imge de
çabucak yok olarak yerini başka bir imgeye bırakır, sonra onun yerini gene bir
başkası alır ve bu böylece sürer gider: bir küpler dizisi bazen kabartma gibi,
bazen çukur gibi, bazen havaya asılmış gibi, bazen de yerden fırlamış gibi
görünebilir.Sanrılar (Seraplar)Çölde veya katranlanmış bir
yolda, hava çok sıcaksa, çoğu zaman insan, su birikintileri gördüğünü sanır. Bu
aslında, hava katmanları arasındaki ısı farkının yarattığı bir yanılgıdır: yer
hizasında aşırı ısınmış hava, daha hafif olduğundan, bir ayna gibi göğü
yansıtır.Bir sıcaklık değişimi olursa, sözgelimi çölde sabah erken,
soğuk hava yer hizasındadır, daha hafif olan sıcak hava ise üste çıkmıştır. İşte
bu yoğunluk farkı, ışık ışınlarının yolunu saptırır ve gerçekte ufuk çizgisinin
ötesinde bulunan bir dağı veya bir vahayı çok yakında gibi gösterir. (Solda)
Taranmış doğrular birbirine paralel değilmiş gibi görünür.(Ortada) Hilâl
beyaz olduğu için, daha büyük bir dairenin parçasıymış gibi
görünür.(Sağda) Soldan gelen çizgi, sağda alttaki çizgiyle devam
ediyormuş gibi görünür. Aslında, onun devamı üstteki çizgidir. (Solda)
«Kum Saati ve Karmakarışık El yazmaları» (1665). Ghijsbrechfin
eseri.(Sağda) Paralel çizgiler üzerindeki bu çift odaklı ışıma bir
eğrilik etkisi yaratır.Giovanni da
Verona'nın (1457-1525) eseri olan ve açık bir dolap ve üç boyutlu eşya izlenimi
veren marköteri (yapıştırılmış tahta parçalarından yapılma) pano.
Sosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik YaklaşımKişisel Modernlik Yaklaşımlarıİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma TeorisiSkript Teorisi
yorum hatasıdır: imgelerimiz, belleğimiz veya zekâmız aldanmamızda yardımcı
olabilir; bu durumda yanılgının, gerçeğin yerini ne zaman aldığını bulmak çok
güçtür. Sözgelimi sinemada hareket eden şeyler görürüz; oysa pekâlâ biliriz ki
aslında söz konusu olan hareket değil sabit görüntülerin birbirini hızla
izlemesinin yarattığı bir hayaldir.Bunun gibi, bir renk, daha açık bir
rengin yanına konunca bize olduğundan daha koyu gibi gelecek; bir tabloda,
kırmızıyla boyanmış ayrıntılar yaklaşır gibi görünürken, mora boyanmış olanlar
daha gerilerde gibi duracaktır.Geometrik şekiller göz aldanmalarına çok
yatkındır: eğer bir karşılaştırma öğesi varsa veya bir şekil başka bir şekille
üst üste getirilmişse biçimlerin gerçeği değiştirilmiş gibi olur. Sözgelimi
karelerin açısı dik olmaktan çıkar; paralel çizgiler birbirine yaklaşır;
doğrular eğrilir; eşit çapta daireler ayrı ayrı renklerde ise, farklı çaplarda
görülür v.b.Başka bir durumda, sözgelimi bir desen, ayrı ayrı iki yoruma
elverişliyse, beyin önce ona en mantıki gelen yorumu seçer; ancak, bu imge de
çabucak yok olarak yerini başka bir imgeye bırakır, sonra onun yerini gene bir
başkası alır ve bu böylece sürer gider: bir küpler dizisi bazen kabartma gibi,
bazen çukur gibi, bazen havaya asılmış gibi, bazen de yerden fırlamış gibi
görünebilir.Sanrılar (Seraplar)Çölde veya katranlanmış bir
yolda, hava çok sıcaksa, çoğu zaman insan, su birikintileri gördüğünü sanır. Bu
aslında, hava katmanları arasındaki ısı farkının yarattığı bir yanılgıdır: yer
hizasında aşırı ısınmış hava, daha hafif olduğundan, bir ayna gibi göğü
yansıtır.Bir sıcaklık değişimi olursa, sözgelimi çölde sabah erken,
soğuk hava yer hizasındadır, daha hafif olan sıcak hava ise üste çıkmıştır. İşte
bu yoğunluk farkı, ışık ışınlarının yolunu saptırır ve gerçekte ufuk çizgisinin
ötesinde bulunan bir dağı veya bir vahayı çok yakında gibi gösterir. (Solda)
Taranmış doğrular birbirine paralel değilmiş gibi görünür.(Ortada) Hilâl
beyaz olduğu için, daha büyük bir dairenin parçasıymış gibi
görünür.(Sağda) Soldan gelen çizgi, sağda alttaki çizgiyle devam
ediyormuş gibi görünür. Aslında, onun devamı üstteki çizgidir. (Solda)
«Kum Saati ve Karmakarışık El yazmaları» (1665). Ghijsbrechfin
eseri.(Sağda) Paralel çizgiler üzerindeki bu çift odaklı ışıma bir
eğrilik etkisi yaratır.Giovanni da
Verona'nın (1457-1525) eseri olan ve açık bir dolap ve üç boyutlu eşya izlenimi
veren marköteri (yapıştırılmış tahta parçalarından yapılma) pano.
Sosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik YaklaşımKişisel Modernlik Yaklaşımlarıİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma TeorisiSkript Teorisi